Hướng tới Đại hội thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ X

Gian nan hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ

17:24 18/12/2020 | Lượt xem : 577

Đội K52, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Gia Lai thành lập ngày 05/01/2001 với nhiệm vụ chuyên trách là tìm kiếm, cất bốc, hồi hương hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam hy sinh trong các thời kỳ chiến tranh tại 3 tỉnh Đông Bắc Campuchia và tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên địa bàn tỉnh Gia Lai. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, đội luôn nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời của cấp trên; sự giúp đỡ của cấp ủy, chính quyền và Nhân dân địa phương; đó là nguồn động viên tinh thần để khích lệ cán bộ, chiến sĩ đơn vị phấn đấu vươn lên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Lễ truy điệu hài cốt liệt sĩ quy tập từ Campuchia trở về đất mẹ Việt Nam. (ảnh tư liệu Đội K52 cung cấp/TTXVN)

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, Đội K52 gặp không ít khó khăn, gian khổ, hiểm nguy, có thể phải hy sinh xương máu. Địa bàn đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là đồi núi hiểm trở, phức tạp, nhiều nơi bị thay đổi do thời tiết, dòng chảy và tác động của con người nên rất khó xác định vị trí mộ liệt sĩ theo thông tin được cung cấp. Đường đi lại rất khó khăn, chủ yếu là hành quân bộ, có nơi chỉ hành quân được bằng đường sông. Thời tiết khắc nghiệt, nhiều nơi còn bom mìn và chất độc hóa học sót lại sau chiến tranh. Phần lớn khu vực xác định có chôn cất hài cốt liệt sĩ ở Campuchia là căn cứ lõm của địch và khu chiếm đóng của “Khơ me đỏ” năm xưa; ở trong nước, người biết thông tin phần nhiều là người của chế độ cũ, do vậy một bộ phận người dân địa phương còn thiếu thân thiện, có tâm lý e ngại khi cung cấp thông tin liệt sĩ cho đội. Mặt khác, số người biết và nhớ nơi chôn cất liệt sĩ không còn nhiều, có người cung cấp thông tin thiếu chính xác…

Thấm nhuần lời dạy của Bác Hồ kính yêu: “Máu đào của các liệt sĩ ấy đã làm cho lá cờ cách mạng thêm đỏ chói. Sự hy sinh anh dũng của liệt sĩ đã chuẩn bị cho đất nước ta nở hoa độc lập, kết quả tự do”, cán bộ, chiến sĩ Đội K52 luôn tự nhủ, dù chiến tranh đã lùi xa nhưng vẫn còn rất nhiều người đang hằng ngày, hằng giờ mong mỏi, hy vọng tìm ra thông tin quý giá về phần mộ của người than mình. Nỗi day dứt đó là động lực thôi thúc các cán bộ, chiến sĩ Đội K52 luôn trăn trở phải làm gì, làm cách nào khắc phục khó khăn để hoàn thành tốt nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập, hài cốt liệt sĩ trên đất Campuchia và trên địa bàn tỉnh Gia Lai.

Từ những suy nghĩ và trăn trở đó, Ban Chỉ huy đội đã chủ động triển khai nhiều biện pháp và cách làm sáng tạo như: Làm tốt công tác chuẩn bị về con người; chủ động kiểm tra, sửa chữa, bảo dưỡng tất cả các phương tiện, trang bị bảo đảm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ dài ngày; đội ngũ lái xe được bổ túc tay lái, nắm chắc luật giao thông nước bạn, có khả năng sửa chữa hư hỏng thường gặp và ử lý các sự cố nảy sinh để rút ngắn thời gian thu thập, xử lý thông tin, tăng thời gian và mở rộng địa bàn tìm kiếm. Ngay từ khi còn ở trong nước, đội đã đề xuất với Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh phối hợp với Hội Cự chiến binh các cấp đẩy mạnh tuyên truyền, liên hệ với các đơn vị, các cựu chiến binh đã chiến đấu trên đất bạn để hu thập hồ sơ, tư liệu trận đánh, sơ đồ chôn cất, mai táng liệt sĩ. Giữ mối liên hệ chặt chẽ với chính quyền và nhân dân nước bạn để tranh thủ sự giúp đỡ tìm kiếm thông tin… Từ nguồn thông tin có được, đội tổ chức phân tích, so sánh, đối chiếu với hồ sơ quy tập các năm trước để sàng lọc, khoanh vùng, chốt địa bàn, đưa vào kế hoạch chi tiết, làm cơ sở quy tập đến đâu, kết luận địa bàn đến đó. Do vạy, đã vận động nhiều đồng chí cựu chiến binh hiến đấu ở chiến trường Campuchia dẫn đường tìm mộ liệt sĩ, như trường hợp cự chiến binh Phan Văn Huân 74 tuổi, ở huyện Krông Pa, tỉnh Gia Lai, đã sang Oochalong tỉnh Stung Treng 2 lần với tổng thời gian 42 ngày tìm kiếm Bệnh viện K70 miền đông Nam Bộ, chỉ cho đội tìm được khu nghĩa trang của bệnh viện và đã quy tập được 99 hài cốt liệt sĩ.

Cùng với đó, chỉ huy đội đã chỉ đạo và tổ chức huấn luyện bổ sung chuyên môn cho cán bộ, chiến sĩ, nhân viên thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sĩ theo yêu cầu thực tiễn đặt ra như: Thông tin, công binh dò gỡ mìn, quân y xử lý kỹ thuật 5 biện pháp băng bó cấp cứu, chủ động chuẩn bị đầy đủ cơ số thuốc; trinh sát địa hình, sử dụng bản đồ, địa bàn…; động viên cán bộ, chiến sĩ tự giác, tích cực học tiếng Campuchia và tìm hiểu phong tục tập quán của nhân dân nước Bạn theo phương châm người trước bồi dưỡng cho người sau, nghiên cứu trao đổi những kinh nghiệm, sáng kiến hay như đào hào theo hình chữ chi, dung thuốn thăm dò… để phát hiện ra những nơi có hài cốt liệt sĩ. Do đó, khi thực hiện nhiệm vụ, cán bộ, chiến sĩ đều nắm vững và thành thạo chuyên môn nghiệp vụ, biết cách xử trí mọi tình huống nảy sinh khi ở độc lập, cũng như khi ở tập trung.

Để công tác khảo sát, quy tập hài cốt liệt sĩ có hiệu quả thì việc nắm bắt, thu thập và xử lý thông tin từ việc tiến hành công tác dân vận là rất quan trọng. Nhiều năm qua, đội đã thường xuyên làm tốt công tác dân vận, tích cực tham gia xây dựng cơ sở chính trị địa phương vững mạnh; giúp đỡ đồng bào các dân tộc trên địa bàn vùng sâu, vùng xa của nước ta và nước Bạn phát triển kinh tế, vận động Nhân dân thực hiện nếp sống văn hóa mới, phòng, chống dịch bệnh, thiên tai, bài trừ hủ tục lạc hậu. Đồng thời, tham mưu với Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh và ban Chỉ đạo 515 tỉnh Gia Lai tổ chức thăm, tặng quà, khám chữa bệnh và cấp phát thuốc cho hơn 5.000 lượt người dân; cấp cứu kịp thời 7 ca bỏng nặng, 15 ca tai nạn giao thông, cứu sống 1 trường hợp nhồi máu cơ tim; giúp hơn 230 gia đình có hoàn cảnh khó khăn; giúp làm 15 công trình nước sạch cho các làng tại huyện Ô Za Đao, tỉnh Rattanakiri, huyện Tha La, tỉnh Stung Treng, được chính quyền địa phương ghi nhận, nhân dân yêu mến. Từ tình cảm chân thành đó, người dân nước Bạn đã cung cấp cho đội nhiều thông tin có giá trị; trong đó, có 2 người từng là sĩ quan cấp cao của Pool Pốt tự nguyện dẫn đường cho đội quy tập được 45 hài cốt liệt sĩ, 2 người từng phục vụ chế độ Ngụy quyền Sài Gòn sinh sống tại thị xã An Khê/Gia Lai cung cấp thông tin cho đội tìm kiếm được 1 mộ chung, 62 mộ riêng lẻ…

Lễ đón, truy điệu hài cốt liệt sĩ từ Cam-pu-chia trở về an táng tại nghĩa trang huyện biên giới Đức Cơ.
(ảnh tư liệu Đội K52 cung cấp/TTXVN)

Hành trình 19 năm trên đất Bạn, dấu chân của cán bộ, chiến sĩ đã in trên khắp mọi nẻo đường, hành quân hơn 1 triệu km vượt qua bao con song, con suối trên những con đường mòn cheo leo trên vách núi, tìm kiếm tại 1.270 buôn làng, phum, sóc của 139 ã/23 huyện/03 tỉnh Rattanakiri, Stung Treng, Preah Vihear của Campuchia; đào bới hơn 95.000m3 đất đá, đào hơn 160km đường hào, trong đó có mộ phải đào gần 200m3 đất, đá ở địa hình đồi dốc với độ sâu hơn 2m, đào đi đào lại nhiều lần mới tìm thấy hài cốt liệt sĩ. Trong quá tình làm nhiệm vụ đã có 1 đồng chí hy sinh, 7 đồng chí bị thương và nhiều cán bộ, chiến sĩ suy giảm sức khỏe bởi sốt rét rừng và các bệnh lý khác do hậu quả của chiến tranh để lại.

Sau nhiều năm thực hiện nhiệm vụ, đội đã nghiên cứu, đúc rút ra “Quy luật chôn cất, mai táng” hài cốt liệt sĩ năm xưa, “Quy luật tìm mộ thứ hai trở lên khi xác định mộ thứ nhất” và các sáng kiến “Đào hào theo hình chữ chi”, “Dùng thuốn thăm dò”…, qua đó đã giảm được thời gian, công sức của bộ đội nhưng không bỏ sót mộ liệt sĩ. Ý chí dũng cảm, tinh thần quên mình của cán bộ, chiến sĩ luôn được thể hiện kể cả trong những thời điểm khó khăn nhất. Có lần xuôi dòng Sê Kông về điểm tập kết tại tỉnh Stung Treng, ca nô bị lật, nhưng cán bộ, hiến sĩ đã quên mình quyết giữ an toàn hài cốt liệt sĩ và bơi vào bờ. Trong một lần khác, do địa hình hiểm trở, lũ quét bất ngờ trong đêm đã cuốn phăng cả lán trại, cán bộ, chiến sĩ phải dầm mưa suốt đêm ôm giữ hài cốt liệt sĩ để tránh thất lạc. Về trong nước, nhưng nơi có thông tin mộ liệt sĩ thường nằm sâu trong rừng, địa hình hiểm trở phải đi bộ cả ngày đường mới đến nơi. Có những thông tin phải đào tìm nhiều chỗ vẫn không thấy. Nhưng với tinh thần “chưa tìm thấy các anh thì cán bộ, chiến sĩ Đội K52 chưa ngừng, nghỉ” và quyết tâm tìm cho bằng được.

Từ những cách làm trên, đến nay đội đã quy tập được 1.428 hài cốt liệt sĩ hy sinh ở Campuchia hồi hương về nước. Trong đó, tại tỉnh Rattanakiri là 523 hài cốt liệt sĩ, tỉnh Stung Treng là 402 hài cốt liệt sĩ, tỉnh Preah vihear là 503 hài cốt liệt sĩ. Trong tổng số 1.428 hài cốt liệt sĩ đã được tìm thất, có 1 liệt sĩ có tên và địa chỉ; 42 liệt sĩ có tên, quê quán; 1.385 liệt sĩ chưa xác định được thông tin.

Ở trong nước, từ năm 2018 đến năm 2020, đội đã quy tập được 154 hài cốt liệt sĩ tại thị xã An Khê, huyện Kbang, huyện Đak Pơ và huyện Kông Chro/tỉnh Gia Lai. Trong đó, có 1 liệt sĩ có tên, quê quán, hy sinh trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp đã được bàn giao cho gia đình và địa phương an tang tại nghĩa trang liệt sĩ Hòn Dung, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.

19 năm tìm kiếm của cán bộ, chiến sĩ Đội K52 không thể so với sự hy sinh anh dũng và quãng thời gian mà các anh hung liệt sĩ đã dành cả tuổi thanh xuân của mình để giành và giữ nền độc lập của dân tộc Việt Nam và làm nghĩa vụ quốc tế cao cả giúp đất nước và nhân dân Campuchia thoát khỏi chế độ diệt chủng Pol Pốt - Iengxary. Vì vậy, để gìn giữ và phát huy truyền thống tốt đẹp ủa đơn vị góp phần tô thắm thêm hình ảnh, phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời đại mới, cán bộ, chiến sĩ Đội K52 sẽ không ngừng khắc phục khó khăn, quyết tâm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước, Nhân dân và quân đội giao cho.


Anh Cao (Tài liệu của Đại hội thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ X)